ผลงานดีแต่ไม่ต่อสัญญา! หน่วยงานรัฐเลิกจ้างเพื่อรับคนใหม่แทน ทำแบบนี้ได้หรือไม่?
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง
- พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 (มาตรา 9)
ในปัจจุบันการจ้างงานของหน่วยงานราชการมักอยู่ในรูปแบบสัญญาจ้างชั่วคราวที่มีกำหนดระยะเวลา เช่น 1 ปี หรือ 3 ปี ซึ่งเมื่อหมดระยะเวลาตามสัญญา ลูกจ้างหลายคนอาจมีความกังวลว่าจะได้รับการต่อสัญญาหรือไม่ คำถามที่พบได้บ่อยคือ หากลูกจ้างมีผลการปฏิบัติงานที่ดีมาโดยตลอด แต่เมื่อถึงคราวสิ้นสุดสัญญาจ้าง หน่วยงานของรัฐกลับปฏิเสธการต่อสัญญาโดยอ้างว่าเป็นดุลพินิจการบริหารงาน และหันไปเปิดรับสมัครบุคคลภายนอกเข้ามาทำงานในตำแหน่งเดิมแทน กรณีเช่นนี้ถือเป็นการใช้อำนาจที่ไม่เป็นธรรมหรือไม่ และลูกจ้างจะมีสิทธิเรียกร้องได้อย่างไร เรื่องเล่าจากคดีปกครองในวันนี้มีคำตอบที่ชัดเจนเพื่อเป็นแนวทางให้กับทุกท่านครับ
คดีนี้เริ่มต้นขึ้นเมื่อ ผู้ฟ้องคดี จำนวน 11 ราย ซึ่งเป็นพนักงานจ้างของ หน่วยงานของรัฐผู้ถูกฟ้องคดี โดยมีสัญญาจ้างแบบกำหนดระยะเวลา 1 ปี และได้รับการต่อสัญญาจ้างอย่างต่อเนื่องเรื่อยมา จนกระทั่งในระยะเวลาของปีสุดท้าย เมื่อถึงกำหนดสิ้นสุดสัญญาจ้าง หน่วยงานของรัฐผู้ถูกฟ้องคดี ได้แจ้งบอกเลิกจ้างและไม่ต่อสัญญาให้กับ ผู้ฟ้องคดี ทั้งหมด ผู้ฟ้องคดี จึงได้พยายามใช้ สิทธิการอุทธรณ์ เพื่อโต้แย้งการบอกเลิกจ้างดังกล่าว แต่ ผู้มีอำนาจสั่งการ ของหน่วยงานกลับแจ้งปฏิเสธโดยอ้างว่ากรณีนี้เป็นข้อพิพาทตาม สัญญาทางปกครอง ไม่ใช่คำสั่งทางปกครองจึงไม่มีสิทธิอุทธรณ์ ในเวลาต่อมา หน่วยงานของรัฐผู้ถูกฟ้องคดี กลับเปิดรับสมัครบุคคลภายนอกเข้ามาทำงานในตำแหน่งเดิม ทำให้ ผู้ฟ้องคดี เห็นว่าการกระทำดังกล่าวเป็นการใช้อำนาจที่ไม่เป็นธรรม จึงนำเรื่องมาฟ้องเป็นคดีปกครอง ต่อ ศาลปกครอง โดยขอให้ศาลมีคำพิพากษาให้หน่วยงานชดใช้ค่าเสียหายและสั่งรับพวกตนกลับเข้าทำงานในตำแหน่งหน้าที่เดิม
คดีนี้ ศาลปกครอง ได้พิจารณาหลักเกณฑ์การใช้ดุลพินิจของหน่วยงานราชการ โดยวินิจฉัยว่า แม้การต่อสัญญาจ้างเมื่อสิ้นสุดระยะเวลาตาม สัญญาทางปกครอง จะเป็นดุลพินิจของ หน่วยงานของรัฐผู้ถูกฟ้องคดี ในการพิจารณาตามความเหมาะสมเพื่อการบริหารงาน และไม่ใช่สิทธิขาดของลูกจ้างที่จะต้องได้รับการต่อสัญญาเสมอไปก็ตาม แต่การใช้ดุลพินิจของหน่วยงานรัฐนั้นจะใช้อำนาจตามอำเภอใจไม่ได้ การตัดสินใจจะต้องคำนึงถึงกฎหมาย ระเบียบ ข้อบังคับ และหนังสือเวียนที่เป็นแนวทางปฏิบัติราชการประกอบด้วยเสมอ
เมื่อข้อเท็จจริงปรากฏว่ามีหนังสือเวียนจากต้นสังกัดระดับกรม กำหนดแนวทางไว้ชัดเจนว่า หากพนักงานจ้างมีผลการประเมินการปฏิบัติงานเฉลี่ยย้อนหลัง 2 ปี ไม่ต่ำกว่าระดับดี และภารกิจนั้นยังมีความจำเป็น หน่วยงานของรัฐผู้ถูกฟ้องคดี จะต้องพิจารณาต่อสัญญาจ้างให้กับพนักงานรายนั้นก่อน การที่หน่วยงานปฏิเสธไม่ต่อสัญญา แต่กลับไปเปิดรับสมัครบุคคลใหม่มาทำหน้าที่เดิม ย่อมเป็นข้อพิสูจน์ที่แสดงให้เห็นชัดเจนว่าภารกิจดังกล่าวยังมีความจำเป็นต้องดำเนินการต่อไป ประกอบกับผลการปฏิบัติงานของ ผู้ฟ้องคดี ก็อยู่ในเกณฑ์ดีที่สมควรได้รับการต่อสัญญาตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด
ดังนั้น การที่หน่วยงานปฏิเสธการต่อสัญญาและรับคนใหม่แทน จึงถือเป็นการเลิกจ้างที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย นำไปสู่ การเพิกถอนคำสั่ง หรือมาตรการเยียวยาที่เป็นธรรม ศาลปกครอง จึงมีคำพิพากษาให้ หน่วยงานของรัฐผู้ถูกฟ้องคดี ต้องรับผิดชดใช้ค่าเสียหายจากการไม่ต่อสัญญาจ้าง เป็นจำนวนเงินเท่ากับค่าตอบแทนเดือนสุดท้ายเป็นเวลา 12 เดือน ให้แก่ ผู้ฟ้องคดี แต่ละรายพร้อมดอกเบี้ยตามกฎหมาย
บทสรุป
คดีนี้ให้ข้อคิดที่สำคัญแก่งานบริหารทรัพยากรบุคคลภาครัฐว่า แม้หน่วยงานของรัฐจะมีอำนาจและดุลพินิจในการพิจารณาต่อหรือไม่ต่อสัญญาจ้างพนักงาน แต่การใช้อำนาจนั้นจะต้องอยู่ภายใต้กรอบของกฎหมาย ระเบียบ และแนวทางปฏิบัติที่เกี่ยวข้องอย่างเคร่งครัด จะใช้อำนาจตามอำเภอใจเพื่อตัดสิทธิพนักงานที่มีผลงานดีแล้วรับคนใหม่เข้ามาแทนที่ไม่ได้ สำหรับพนักงานจ้างของรัฐ หากต้องเผชิญกับสถานการณ์ถูกเลิกจ้างอย่างไม่เป็นธรรม การรักษาสิทธิของตนเองและเรียกร้องความเป็นธรรมผ่านกระบวนการทางศาลถือเป็นสิ่งสำคัญในการปกป้องผลประโยชน์และความมั่นคงในหน้าที่การงานของตนเอง
คำสำคัญ
คดีปกครอง, ศาลปกครอง, สัญญาทางปกครอง, สิทธิการอุทธรณ์, การเพิกถอนคำสั่ง, ทนายความคดีปกครอง, ที่ปรึกษาคดีปกครอง, เลิกจ้างไม่เป็นธรรม, สัญญาจ้างหน่วยงานรัฐ
ที่มา : คำพิพากษาศาลปกครองสูงสุดที่ อบ. 144/2563
———————————————
ทนายพฤกษ์ คดีปกครอง
– ปรึกษาคดี ติดต่อ 063-6364547
– Line: @prueklaw
สำนักงานกฎหมาย พฤกษ์ แอนด์ พาร์ทเนอร์
สำนักงานทนายความคดีปกครอง ทนายความคดีปกครอง